Slachtoffers / Dirksland / Leendert van Dongen
Geboren
Leendert van Dongen wordt geboren in Dirksland.
26 janauri 1906 – 11 september 1942
Leendert van Dongen werd op 26 januari 1906 geboren in Dirksland, als zoon van Pieter van Dongen en Arina Both. Hij was schilder van beroep en verhuisde via Zierikzee, Heinenoord (1933), Den Haag (1934) en Rotterdam (1937) uiteindelijk naar Groningen. Die laatste ‘verhuizing’, op 9 juni 1939, was in werkelijkheid geen gewone verhuizing: na een vonnis van de Arrondissementsrechtbank Rotterdam werd hij ingesloten in de strafgevangenis aan de Hereweg te Groningen. Op 22 juli 1942 werd hij, op last van het ministerie, overgeplaatst naar het Gevangenenkamp ‘Erika’ te Ommen, van waaruit gevangenen destijds naar dwangarbeid in Duitsland werden gestuurd. Zeven weken later, op 11 september 1942, overleed hij in Salzgitter-Heerte, Duitsland. Hij werd eerst begraven op het Friedhof Westerholz in Salzgitter-Hallendorf en in 1953 herbegraven op het Nederlands ereveld te Hannover.
Salzgitter was tijdens de oorlog een belangrijk centrum van de Duitse oorlogsindustrie, waar een groot aantal Nederlandse dwangarbeiders werd tewerkgesteld — ook dorpsgenoot Johannis Klem overleed in dezelfde regio, bij Wolfenbüttel, enkele maanden later. Een naoorlogs onderzoek van het Ministerie van Justitie (1953) concludeerde dat niet is gebleken dat Leendert zich tijdens de bezetting heeft schuldig gemaakt aan politieke handelingen of gedragingen; zijn gevangenschap had dus geen politieke achtergrond.
Het ‘Strafgevangenenkamp Erika’ bij Ommen diende de Duitse justitie en politie als doorgangskamp voor Nederlanders die wegens overtreding van de talrijke bezettingsvoorschriften — zoals zwarthandel, distributiefraude of ongeoorloofd slachten — tot gevangenisstraf waren veroordeeld. Vanuit Erika werden gevangenen regelmatig doorgestuurd naar werkkampen in Duitsland. Salzgitter, in de buurt van Wolfenbüttel en Braunschweig, was tijdens de oorlog een belangrijk centrum van de Duitse oorlogsindustrie (onder meer ijzererts- en staalproductie), waar een groot aantal buitenlandse dwangarbeiders, onder wie veel Nederlanders, onder zware omstandigheden moest werken.