Willem Vis van Heemst

Willem Vis van Heemst werd op 21 februari 1917 geboren in Sommelsdijk — niet in 1911, zoals lange tijd op de dorpslijst stond; drie onafhankelijke bronnen (de kaart van de Oorlogsgravenstichting, de grafkaart en de grafsteenfoto) geven eenduidig 1917. Bij de grote Arbeitseinsatz-razzia van december 1944 werd hij, samen met dorpsgenoot Pieter Slis, via het IJsselmeer naar Kampen gevoerd en opgesloten in de Heutzkazerne.

De twee mannen ontsnapten en vonden onderdak bij mevrouw Vink-Ouwens in Kampen, die meerdere gevluchte Flakkeese mannen herbergde. Via een zware tocht bereikten ze Rotterdam en doken onder bij een bevriende familie in Strijen, in de hoop op een gelegenheid om de linies naar het bevrijde zuiden over te steken. Een inval van de Sicherheitsdienst maakte daar een einde aan: drie anderen ontkwamen, maar Vis van Heemst en Slis werden gearresteerd — enig verwijt was onttrekking aan de Arbeitseinsatz — en als “Todeskandidaten” vastgezet in de SD-gevangenis aan het Haagse Veer in Rotterdam.

Op 6 januari 1945 schoot een criminele, niet-politieke overvaller in Bergschenhoek de Duitse schildwacht Franz Schilar dood tijdens een beroving. SD-chef H.J. Wölk beval als represaille de executie van tien willekeurige gevangenen. Op 7 januari 1945 werden Willem Vis van Heemst, Pieter Slis en acht anderen bij boerderij Van Ruiten aan de Bergweg in Bergschenhoek gefusilleerd — stuk voor stuk onschuldig aan de aanleiding. Hij werd nog geen 28 jaar oud.

De lichamen werden tijdelijk bijgezet op begraafplaats Crooswijk in Rotterdam. Op 1 november 1945 vond, onder grote belangstelling, de definitieve herbegrafenis plaats op de algemene begraafplaats van Sommelsdijk, waar Willem Vis van Heemst (1e klasse, graf 54) sindsdien samen met zijn lotgenoot Pieter Slis rust. Eind jaren ’70 overwoog de familie overbrenging naar het nationale Ereveld Loenen, maar koos ervoor hem in Sommelsdijk te laten rusten. Bij boerderij Van Ruiten staat nog altijd een kruis dat door de familie Van Ruiten wordt onderhouden.